In De Sims 3 neem je niet alleen de rol aan van één Sim, maar bestuur je een hele gemeenschap in een open buurt. Je volgt het leven van meerdere personages en beïnvloedt hun dagelijks leven, van werk tot sociale interacties, alsof je een dirigent bent.
De game introduceert een open wereld waar Sims vrij kunnen bewegen, zonder tussenladen. Met de Sim creëren-functie maak je gedetailleerde personages: je past lichaamsvorm, lengte, gezicht, kapsel, huidskleur en zelfs kleine details aan voor een realistisch resultaat.
Een nieuwe toevoeging is het Realistic Personality System. Je kiest vijf karaktereigenschappen per Sim, die hun gedrag en interacties bepalen. Met meer dan 700 miljoen combinatiemogelijkheden zijn er bijna oneindig veel persoonlijkheden mogelijk.
Karmakrachten voegen toe: je kunt ze vrijspelen en toewijzen aan een Sim. Zo wordt een Sim een doorgewinterde 'scorer' of juist een ongeluksvogel. Ook de bouwmode is vernieuwd: je past alles aan, van vloeren en meubels tot gordijnen en bloemen, met meer flexibiliteit dan ooit.
Op de Playstation 3 combineer je de gameplay met een optie om je creaties direct te delen met andere spelers, zonder de game te verlaten.